SHOPPING BAG
» NIEUWE AANWINSTEN

» NIEUWS

Portretsieraden

19/10/2014

Eén van de spannendste soort juwelen zijn wel de portretsieraden. Wie stelt het voor, waarom is het gemaakt, en wat heeft zo’n sieraad niet allemaal meegemaakt?

Er zijn veel miniatuur portretten in sieraden verwerkt. Die portretjes zijn direct te zien, of verborgen in medaillons. Dat heeft natuurlijk ook te maken met het feit of de geportretteerde wel of niet “geheim” moest worden gehouden! Het meest opmerkelijke daarin is het sieraad wat alleen een geschilderd oog laat zien, vaak verwerkt in een broche. Dat sieraad was heel populair in het begin van de 19de eeuw en werd door een verliefde man aan zijn beoogde bruid geschonken. Omgekeerd was dat ook het geval: een dergelijk sieraad werd ook wel meegegeven aan zeelieden, zodat hun geliefde een oogje in het zeil kon houden….

Voordat de fotografie werd uitgevonden moest er een portretje worden geschilderd, uitgesneden of bijvoorbeeld in emaille worden uitgewerkt. Het was bedoeld als aandenken of blijk van liefde. Niet alleen van gestorvenen, maar natuurlijk ook van verloofde, echtgenoot, vader en moeder, of kinderen. Zoals we vandaag fotootjes meenemen in de portemonnee, werd er vroeger een portretje meegedragen aan de hals, als armband, als broche of als ring. Het werd in veel gevallen met de hand geschilderd op ivoor, porselein, papier, been of parelmoer. En het werd uitgesneden in schelp (de camee), een meerlagen steen (bijvoorbeeld sardonyx), hout of in git. Afhankelijk van de draagkracht werd er een rijkversierde montuur omheen gezet of een eenvoudig metalen of houten lijstje.

Wat me nog het meest fascineert is de vraag of de afgebeelde persoon werkelijk bestaan heeft. Vorsten schonken zulke portretjes van henzelf aan familieleden of aan mensen die ze wilden belonen. Vaak moesten de ontvangers dan nog wel zelf die portretjes tot een sieraad laten maken! Dat gebeurde ook met souvenirs: in Italië kon je je portretje als camee laten snijden, en thuis liet je dat dan door een juwelier in een mooi montuur zetten.  Miniatuurportretjes werden dus ook wel als aandenken uitgedeeld of  in opdracht gemaakt. Maar hoe weet je nou wie het voorstelt? Van vorsten, edelen en bijvoorbeeld beroemde dichters of filosofen is dat dus nog wel na te gaan, maar van alledaagse mensen?  Er zijn natuurlijk genoeg mythologische figuren geportretteerd, of wel héél bijzonder mooie dames. Bovendien werden dergelijke portretjes ook wel meegenomen als souvenir, te herkennen aan bijvoorbeeld de klederdracht. Het helpt natuurlijk als een miniatuurportretje is ondertekend door de maker, of als er op de achterkant van het portretje of de montuur een datum is aangebracht. Maar het blijft gissen: is het een aandenken, of is het alleen een mooi plaatje?